Cerebrolizyna vs Cortexin – kompleksowe porównanie neuroprotektorów

Uszkodzenia mózgu – czy to z powodu udaru, urazu czy chorób neurodegeneracyjnych – wymagają specjalistycznego leczenia. Cerebrolizyna i Cortexin to dwa peptydy neuroprotekcyjne, które od dekad stosowane są w neurologii, szczególnie w krajach Europy Wschodniej i Azji. Który z nich jest skuteczniejszy?

Spis treści

1. Czym są neurotrofiny peptydowe?
2. Cerebrolizyna – charakterystyka
3. Cortexin – charakterystyka
4. Porównanie działania
5. Wskazania kliniczne
6. Dawkowanie
7. Badania kliniczne
8. Który wybrać?

Czym są neurotrofiny peptydowe?

Neurotrofiny to rodzina białek i peptydów, które wspierają:

• Przeżywanie neuronów – ochrona przed apoptozą
• Wzrost aksonów i dendrytów – tworzenie nowych połączeń
• Plastyczność synaptyczną – podstawę uczenia się i pamięci
• Różnicowanie komórek nerwowych
• Naprawę uszkodzonych tkanek

Najważniejsze naturalne neurotrofiny:

• BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor)
• NGF (Nerve Growth Factor)
• NT-3, NT-4 (Neurotrofiny 3 i 4)
• CNTF (Ciliary Neurotrophic Factor)

Cerebrolizyna i Cortexin dostarczają mieszankę bioaktywnych peptydów naśladujących działanie naturalnych neurotrofin.

Cerebrolizyna (Cerebrolysin) – charakterystyka

Skład i pochodzenie

Cerebrolizyna to enzymatyczny hydrolizat mózgu świni. Zawiera:

• Peptydy o niskiej masie cząsteczkowej (85%) – poniżej 10 kDa
• Wolne aminokwasy (15%)
• Łącznie ponad 200 różnych peptydów i aminokwasów

Aktywne składniki

• Peptydy o działaniu podobnym do BDNF
• Peptydy o działaniu podobnym do NGF
• Fragmenty aktywne CNTF
• Aminokwasy neurotransmiterowe (glutaminian, GABA, glicyna)

Mechanizm działania Cerebrolizyny

1. Neuroprotekcja

   • Hamowanie apoptozy neuronów
   • Ochrona przed ekscytotoksycznością glutaminianową
   • Działanie antyoksydacyjne

2. Neuroplastyczność

   • Stymulacja tworzenia nowych synaps
   • Wzrost dendrytów i aksonów
   • Poprawa transmisji synaptycznej

3. Neurogeneza

   • Stymulacja proliferacji komórek progenitorowych
   • Wspieranie różnicowania w neurony

4. Działanie metabotropowe

   • Poprawa metabolizmu glukozy w mózgu
   • Zwiększenie syntezy białek
   • Modulacja neurotransmisji

Producent i formy

• Producent: EVER Neuro Pharma (Austria)
• Formy: Ampułki 1ml, 5ml, 10ml, 30ml
• Stężenie: 215,2 mg/ml koncentratu peptydowego

Cortexin – charakterystyka

Skład i pochodzenie

Cortexin to kompleks polipeptydów pozyskiwanych z kory mózgowej bydła lub świń (zależnie od wersji).

Aktywne składniki

• Polipeptydy aktywne – od 1 do 10 kDa
• Witaminy – głównie z grupy B
• Minerały – cynk, magnez, miedź, żelazo
• Aminokwasy – profil zbliżony do kory mózgowej

Mechanizm działania Cortexin

1. Regulacja stosunku neurotransmiterów

   • Balansowanie glutaminianu i GABA
   • Modulacja dopaminy i serotoniny

2. Działanie antyoksydacyjne

   • Neutralizacja wolnych rodników
   • Ochrona błon komórkowych neuronów

3. Poprawa metabolizmu mózgowego

   • Aktywacja enzymów energetycznych
   • Lepsza utylizacja glukozy i tlenu

4. Neuroprotekcja

   • Ochrona przed niedotlenieniem
   • Zmniejszenie stresu oksydacyjnego

5. Efekt nootropowy

   • Poprawa pamięci i uczenia się
   • Zwiększenie koncentracji

Producent i formy

• Producent: Geropharm (Rosja)
• Formy: Ampułki 10mg liofilizatu
• Rozpuszczalnik: Woda do iniekcji lub NaCl 0.9%

Porównanie Cerebrolizyna vs Cortexin

Tabela porównawcza

Cecha	Cerebrolizyna	Cortexin
Źródło	Mózg świni	Kora mózgowa bydła/świni
Główne składniki	Peptydy + aminokwasy	Polipeptydy + witaminy + minerały
Masa cząsteczkowa	<10 kDa	1-10 kDa
Sposób podania	i.v., i.m.	i.m. (rzadziej i.v.)
Typowa dawka	10-30ml i.v.	10mg i.m.
Czas kuracji	10-20 dni	10 dni
Badania kliniczne	Liczne (RCT)	Mniej, głównie rosyjskie
Dostępność globalna	Szeroka	Głównie Rosja i kraje WNP
Cena	Wyższa	Niższa

Różnice w mechanizmie działania

Cerebrolizyna:

• Silniejsze działanie na NEUROPLASTYCZNOŚĆ
• Więcej badań nad wpływem na BDNF
• Skuteczna w WYSOKICH dawkach (20-30ml)
• Preferowana w OSTRYCH stanach (udar)

Cortexin:

• Silniejsze działanie na METABOLIZM mózgowy
• Dodatkowe składniki (witaminy, minerały)
• Skuteczny w STANDARDOWYCH dawkach (10mg)
• Preferowany w stanach PRZEWLEKŁYCH

Wskazania kliniczne

Wspólne wskazania

1. Udar mózgu

   • Faza ostra (Cerebrolizyna preferowana)
   • Rehabilitacja poudarowa
   • Poprawa funkcji poznawczych po udarze

2. Urazowe uszkodzenie mózgu (TBI)

   • Po wypadkach, upadkach
   • Wstrząśnienie mózgu i jego następstwa

3. Demencja

   • Choroba Alzheimera (wczesna/umiarkowana)
   • Demencja naczyniopochodna
   • Mieszane otępienie

4. Zaburzenia poznawcze

   • MCI (łagodne zaburzenia poznawcze)
   • Pogorszenie pamięci związane z wiekiem

Specyficzne dla Cerebrolizyny

• Ostra faza udaru – rozpoczęcie w ciągu 24-72h
• Autyzm – badania nad poprawą funkcjonowania (eksperymentalne)
• Uszkodzenie rdzenia kręgowego – wsparcie regeneracji

Specyficzne dla Cortexin

• Padaczka – wsparcie kontroli napadów
• Encefalopatia noworodków – hypoksyjno-ischemiczna
• ADHD u dzieci – poprawa koncentracji (rosyjskie protokoły)
• Neuroinfekcje – rekonwalescencja po zapaleniu mózgu/opon

Dawkowanie

Dawkowanie Cerebrolizyny

Udar ostry:

• 30ml (6x5ml lub 3x10ml) dożylnie
• W 100-250ml NaCl 0.9%
• Wlew 30-60 minut
• Przez 10-21 dni

Udar przewlekły / Demencja:

• 10-20ml dożylnie
• 5 dni w tygodniu
• Przez 4 tygodnie
• Powtórzyć po 4-8 tygodniach

Zaburzenia poznawcze (łagodne):

• 5-10ml domięśniowo lub dożylnie
• Codziennie przez 10-20 dni
• 2-4 kuracje rocznie

Dzieci (autyzm – eksperymentalnie):

• 0.1ml/kg masy ciała
• Domięśniowo, codziennie
• Kuracja 4 tygodnie
• Pod ścisłą kontrolą specjalisty

Dawkowanie Cortexin

Dorośli:

• 10mg domięśniowo
• Raz dziennie (rano)
• Przez 10 dni
• Powtórzyć po 3-6 miesiącach

Przy cięższych uszkodzeniach:

• 10mg 2 razy dziennie (20mg/dobę)
• Przez 10 dni

Dzieci:

• Poniżej 20kg: 5mg/dobę
• Powyżej 20kg: 10mg/dobę
• Przez 10 dni

Sposób przygotowania Cortexin

1. Rozpuść liofilizat w 1-2ml wody do iniekcji
2. Delikatnie wymieszaj (nie wstrząsać!)
3. Podaj głęboko domięśniowo w pośladek
4. Używaj natychmiast po przygotowaniu

Badania kliniczne – co mówi nauka?

Badania nad Cerebrolizyną

CASTA (Cerebrolysin Acute Stroke Treatment in Asia):

• 1070 pacjentów z ostrym udarem
• Cerebrolizyna 30ml vs placebo
• Wynik: Znacząca poprawa funkcji motorycznych i poznawczych

CARS (Cerebrolysin and Recovery after Stroke):

• Rehabilitacja poudarowa
• Cerebrolizyna poprawia skuteczność fizjoterapii

Badania w Alzheimerze:

• Wei et al. (2007): Poprawa w skali ADAS-cog o 3.2 punktu vs placebo
• Alvarez et al. (2011): Efekt utrzymuje się 6 miesięcy po zakończeniu leczenia

Metaanaliza Cochrane (2020):

• Umiarkowane dowody na skuteczność w ostrym udarze
• Rekomendacja dalszych badań

Badania nad Cortexin

Badania rosyjskie:

• Liczne publikacje w języku rosyjskim
• Skuteczność w demencji naczyniowej
• Poprawa funkcji poznawczych u dzieci z encefalopatią

Ograniczenia:

• Mniej badań w renomowanych czasopismach zachodnich
• Większość badań otwarta (bez zaślepienia)
• Potrzeba replikacji w międzynarodowych RCT

Porównanie jakości dowodów

Wskazanie	Cerebrolizyna	Cortexin
Ostry udar	⭐⭐⭐⭐ (RCT)	⭐⭐ (ograniczone)
Demencja	⭐⭐⭐ (metaanalizy)	⭐⭐ (badania rosyjskie)
TBI	⭐⭐⭐ (RCT)	⭐⭐
Dzieci	⭐⭐ (piloty)	⭐⭐⭐ (Rosja)

Bezpieczeństwo i skutki uboczne

Cerebrolizyna

Profil bezpieczeństwa: Bardzo dobry

Możliwe działania niepożądane (rzadko):

• Uczucie gorąca podczas wlewu
• Ból głowy
• Zawroty głowy
• Pobudzenie (przy podaniu wieczornym)
• Reakcje w miejscu wstrzyknięcia

Przeciwwskazania:

• Alergia na składniki
• Padaczka (względne – może obniżać próg drgawkowy)
• Ciężka niewydolność nerek

Cortexin

Profil bezpieczeństwa: Dobry

Możliwe działania niepożądane:

• Ból w miejscu wstrzyknięcia (najczęstsze)
• Nadwrażliwość (rzadko)
• Pobudzenie (przy późnym podaniu)

Przeciwwskazania:

• Alergia na składniki
• Ciąża (brak danych)

Interakcje

Oba preparaty są ogólnie bezpieczne w połączeniu z innymi lekami neurologicznymi. Nie zaleca się łączenia z:

• Inhibitorami MAO (ostrożność)
• Innymi peptydami neurotropowymi (redundancja)

Który preparat wybrać?

Wybierz Cerebrolizynę gdy:

✅ Ostry udar mózgu – lepsze dowody i protokoły
✅ Ciężkie uszkodzenie mózgu – wyższe dawki możliwe
✅ Demencja Alzheimera – więcej badań potwierdzających
✅ Zależy Ci na preparacie z międzynarodowymi badaniami
✅ Możliwość podania dożylnego (szybsze działanie)

Wybierz Cortexin gdy:

✅ Rehabilitacja przewlekła – dobry stosunek cena/efekt
✅ Zaburzenia poznawcze u dzieci – więcej doświadczeń pediatrycznych
✅ Padaczka – mniejsze ryzyko obniżenia progu drgawkowego
✅ Preferujesz iniekcje domięśniowe (prostsze podanie)
✅ Budżet jest ograniczony – Cortexin jest tańszy

Czy można łączyć?

Nie ma formalnych przeciwwskazań, ale łączenie jest rzadko praktykowane ze względu na podobny mechanizm działania. Jeśli jeden preparat nie działa, lepiej przejść na drugi niż je łączyć.

Nasza rekomendacja

Dla większości przypadków neurologicznych rekomendujemy Cerebrolizynę ze względu na:

• Lepsze dowody naukowe
• Większą dostępność międzynarodową
• Możliwość podawania dożylnego w fazie ostrej

Cortexin jest dobrą alternatywą w:

• Przewlekłych zaburzeniach poznawczych
• Pediatrii
• Gdy dostęp do Cerebrolizyny jest utrudniony

---

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy te preparaty są zarejestrowane w Polsce?

Cerebrolizyna jest zarejestrowana w wielu krajach UE, ale w Polsce wymaga procedury importu docelowego. Cortexin nie jest zarejestrowany w UE.

Czy mogę stosować te preparaty bez recepty?

Nie, to są leki wymagające recepty i nadzoru lekarza.

Jak szybko widać efekty?

Poprawę można zaobserwować po 5-10 dniach leczenia.ełne efekty po zakończeniu kuracji.

Czy są bezpieczne dla seniorów?

Tak, oba preparaty są dobrze tolerowane przez osoby starsze, jednak wymagają dostosowania dawki przy niewydolności nerek.

Ile kuracji rocznie należy wykonać?

Zależy od wskazania. Typowo 2-4 kuracje rocznie przy przewlekłych schorzeniach.

---

Powiązane artykuły

• Semax vs Selank – peptydy nootropowe
• Actovegin – regeneracja neurologiczna

---

Źródła:

1. Bornstein NM et al. "CASTA Trial: Cerebrolysin in ischemic stroke" (Stroke)
2. Ziganshina LE et al. "Cerebrolysin for acute ischemic stroke" (Cochrane Database)
3. Alvarez XA et al. "Cerebrolysin in Alzheimer's disease" (J Neurol Sci)
4. Geropharm – Cortexin Product Information
5. EVER Neuro Pharma – Cerebrolysin Study Database

Ostatnia aktualizacja: 2 kwietnia 2026